Proza polska

Tytuł: Niskorosła
Autorka: Joanna Bartoń
Wydanie I
Adres wydawniczy: Pruszków : Wydawnictwo JanKa, 2021
216, [2] stron
Format: 20,5/14,5 cm
ISBN: 9788362247769
Masa: 334 g
Książka jest nowa, w idealnym dobrym stanie.
Data wystawienia: 17.01.2024
Ald.
Opis wydawcy: Dotyk i inne przypadłości
Trzecia książka Joanny Bartoń - podobnie jak Drzazgi - przyciąga samym tematem, głównie dlatego, że o niskorosłych nikt właściwie w Polsce nie pisał. Ale uprzedzam potencjalnych poszukiwaczy egzotyki i dziwności: choć autorka pozostaje wierna uprawianiu literatury opartemu na paradoksach, a bohaterką swojej opowieści czyni morderczynię, karlicę, kobietę, człowieka - w jednej osobie, ale „dokładnie w takiej kolejności” - jej przekaz jest na pierwszy rzut oka banalny. Opowiada o miłości, przyjaźni, chorobie, wierności i zdradzie. O budzeniu się i sile namiętności, która prowadzi do przekroczenia granicy. O rodzinie - jej kruchości i czyhających na jej trwałość zagrożeniach. Fakt, że nie posługuje się krzykiem, lecz szeptem, stanowi dodatkowe wyzwanie. W czasach dosłowności i agresywnej nietolerancji próbuje skłonić czytelnika do uruchomienia wyobraźni i empatii, ale daje mu tylko preteksty do ich ożywienia. Nie psychologizuje nadmiernie, nie moralizuje. Nie dramatyzuje. Przeciwnie, wpisuje się - w sposób, który można uznać za przewrotny, o czym dalej - w modny w psychologii styl pozytywnego myślenia.
Czy w dzisiejszych czasach wystarczy opowiadać jednocześnie z dwóch perspektyw - zabójcy i ofiary - by nie tylko zainteresować, ale też zmusić do otrzeźwiającego zderzenia z wielością stereotypów społecznych i mentalnych klisz? Zmusić siebie i innych. Czy taką moc mogą mieć obrazy ludzi, którzy są jak figurki w komiksie albo w teatrze cieni?
I owszem, ale tylko wtedy, kiedy przyjmie się i zaakceptuje, że autorka Niskorosłej nie pisze pełnospektaklowej, w typie dziewiętnastowiecznym, powieści realistycznej, lecz przypowieść.
Pomóc w tym mają rysunki, ilustrujące książkę. Adam Walas zadbał, by były oszczędne, ale zmetaforyzowane - kasztanowy ludzik, wędrująca po ostrzu noża kobieca postać czy zsuwająca się ze stołu filiżanka - sugerują dużą rozpiętość w nastrojach, wykraczają poza słowa, podsuwają tropy, po których czytelnik powinien dalej wędrować.
Dokąd może go zaprowadzić ta wędrówka? Ot, choćby do tych obszarów współczesnej kultury, które wyznacza obraz jako jej centrum. On to - przez swoją dominację - narzuca dziś styl myślenia i odczuwania, przed którym jej odbiorcy bronią się coraz słabiej. Nie zauważa się już prawie niczego, co się wiąże z wyposażeniem człowieka w pozostałe zmysły i rozum. I nie mam na myśli tylko typu urody, uznawanego za pożądany, bo wylansowany przez modelki w reklamie. To poza stylem fryzury, wydatnymi ustami po kwasie hialuronowym, podrasowanymi silikonem piersiami, także wiara w moralną wyższość tego czy innego emblematu, gadżetu czy symbolu (mam to, więc jestem lepszy). To nie tylko poddanie się przewadze wizualnego nad werbalnym, ale spychanie w niebyt doznań, które oferuje człowiekowi wrażliwy słuch czy dotyk. Słuch otępia cywilizacyjny hałas, dotyk - dodatkowo i zabójczo teraz - nie funduje doznań, bo utrudniają to standardy higieny.
Wyczulenie na melodię frazy jest tym trudniejsze, im bardziej ta fraza jest zwyczajna i pochodzi z dna naszej mowy powszedniej. Wybór języka i stylu Niskorosłej jest jedną z decyzji autorki (patrz wywiad), z którego zaakceptowaniem czytelnicy mogą mieć kłopot. Ale to dzięki oszczędności i prostocie tak wyraziście w finale udaje się Joannie Bartoń pokazać, jakie napięcie może generować w człowieku jedno konkretne słowo, a to, że jest ono napisane na drzwiach, że zastępuje wizytówkę, do której można się jednak nie przyznać przed mężem, mówi o ludzkich lękach i potrzebie ochrony godności więcej niż niejeden proces o zniesławienie (dlaczego nie zawiadomili policji, zastanowi pewnie niejednego z czytelników, a może i dociekliwych recenzentów).
I jeszcze kwestia dotyku.
Nie przypadkiem przecież dramat Gosi ma swoje punkty kulminacyjne związane z pulsowaniem libido, zakłamywaniem świadomości o jego powszechnym - nie tylko w pięknych i bogatych - działaniu. Dzięki libido żyjemy, ale z jakichś powodów wolelibyśmy, żeby Bergsonowska élan vital kipiała tylko w pewnego typu ludziach - tych równiejszych. To, że ogarnia Ignaczy i Kamile - że powołam się na słynną Tuwimowską Wiosnę, w której się „zbrodniarz płodzi” - budzi uzasadniony, ale przecież nieludzki lęk w ładniejszych i wyżej sytuowanych; we mnie - przyznaję niechętnie - też.
Ale czy niepiękne musi być gorsze? Złe? Prawda, że obezwładnia banalność takiego pytania dwadzieścia pięć wieków po Platonie, w czasach dojrzałych a rozlicznych ruchów emancypacyjnych?
Tak, Bartoń, nie schodzi w głęboką analizę, nie epatuje bogatymi opisami, a z przypowieścią jako gatunkiem jest pewien problem, a właściwie dwa. Po pierwsze - kojarzy się raczej z grzeczną Biblią niż z prześmiewczymi stylistykami w rodzaju filmów Tarantino czy Jarmuscha, choć te ostatnie też przypowieściami można nazwać. A jeśli już z tymi drugimi, to oglądające masy nie szukają w nich przecież tzw. drugiej warstwy ani jakichkolwiek podtekstów, tylko cieszą się samą historią. I na niej poprzestają, chyba że ktoś - wyedukowany estetycznie - dostrzeże jeszcze pastisz lub ironizowanie.
Tymczasem Joanna Bartoń nie sięga po stylizację i nie próbuje być nadmiernie prześmiewcza, jej humor jest delikatny, niemal wyłącznie językowy, a oparty na frazach kolokwialnych, na enigmatyczności. W tej kategorii u mnie palmę pierwszeństwa zyskuje dialog z Jacusiem obserwującym swoją nowo narodzoną siostrzyczkę; jego proste „po co” brzmi jak niejedna ortodoksja, nabierająca - w konfrontacji z życiem - barw czarnego humoru. Ta subtelność wszelkich odcieni komizmu sprawia, że w Niskorosłej dominuje klimat pozytywnego myślenia, który autorka - jak wyznaje w wywiadzie - stara się również w sobie pielęgnować. Funduje w ten sposób czytelnikowi nie lada zagwozdkę - jak ocenić życie Gosi zabójczyni i ją samą? Przegrała je? Miałaby szansę na stabilizację po odbyciu kary, gdyby wyobraźnia czytelnika chciała powędrować dalej? Czy to oznacza wizję świata, w której równowaga szczęścia i cierpienia jest czymś nienaruszalnym, jak jin i jang? A może ułomność Gosi jest metaforą trwałej skazy człowieka, oznaczającą każdą różnicę między nim a innymi, wynikającą z postrzegania tych innych z zewnątrz? I dopóki się obecności tego psychicznego garbu nie zaakceptuje, dopóty będzie się przeżywać nieustannie udręki kompleksów, zazdrości, zawiści i inne tortury?
Jest jeszcze ów drugi problem z przypowieścią - jakość jej podstawowego składnika, tzn. fabuły, jej oczywistość bądź nieoczywistość w ocenie czytelnika. Niby każdy wie, że opowiadana jest zawsze ze względu na sensy, więc nie musi być w stu procentach prawdopodobna. To nie reportaż, lecz erupcja wyobraźni i związku między wydarzeniami, przesłaniem (sic!) a typem bohatera. Nie zdziwię się jednak, jeśli zachowania Gosi, Ireny, Mateusza, Calineczki, Michała czy Marty wydadzą się czytelnikom zaskakujące, a ich motywy podejrzane. Bo o to właśnie chodzi Joannie Bartoń - o poddanie próbie utartych przekonań na temat związków między miłością i wiernością, lojalnością i przyjaźnią, macierzyństwem i kobiecością, małżeństwem i seksem, faktycznym potencjałem człowieka a jego poczuciem własnej wartości. Na styku światów - w tym wypadku Wysokich i Niskich - zawsze objawiają się one jaskrawiej. „Tylko i aż”, by zacytować Gosię z jednego z dialogów.

Tytuł: Sztuka noszenia masek
Autor: Hubert Fryc
Wydanie pierwsze
Adres wydawniczy: Pruszków : Wydawnictwo JanKa, 2021
206, [5] stron
Format: 20,5/14,5 cm
ISBN: 9788362247820
Masa: 316 g
Książka jest w idealnym stanie, jest nowa.
Data wystawienia: 15.09.2023
Ald.
Opis wydawcy:  Bohater powieści Fryca rodzi się z ojca alkoholika i zdaje się sądzić, że każdy ma swój los, więc musi go wypełnić punkt po punkcie – od narodzin aż po sam koniec. I że nie ma miejsca na wolną wolę człowieka. Ale podświadomie próbuje się wymknąć tej wizji. Bezustannie prowokuje, bada siłę krępujących go więzów, wykorzystując do tego kolejne związki z otoczeniem, potęgując dramatyzm relacji, sprawdzając, czy scenariusz jest domknięty, czy jednak da się w nim znaleźć jakieś szczeliny, choćby przez tworzenie literatury. Podejmowane gry i zakładane maski są jak uniki, chronią przed ryzykiem prawdziwych zapasów ze światem. Sztuka noszenia masek to opowieść o zagadkach przeznaczenia, o źródłach twórczości, o walce woli życia z instynktem śmierci. A także o mrozie, który skuwa serca.
Kinga Młynarska, Przeczytane, napisane:
Czy ta dramatyczna historia, swoista kolekcja nieszczęść, może w ogóle przynieść jakieś ukojenie? Nie mam pewności. Wiem natomiast, że Hubert Fryc proponuje książkę niebanalną, bardzo wyrazistą, która pozostawia trwały ślad w czytelniku. To zjawiskowo napisana lektura obowiązkowa.
Marek Olszewski, Czytelnia osobista:
To powieść, list i spowiedź pełna ambiwalencji, która w swoich najlepszych fragmentach wywraca na nice zbanalizowany obraz rodziny czy literatury jako niezawodnej formy terapii. Bo fikcja może być zarówno siłą, jak i niebezpieczeństwem, lekiem tymczasowego uśmierzenia. Proszę przygotować się na prozę do bólu prawdziwą.

Tytuł: Stół
Autor: Marta Horbal
Adres wydawniczy: Pruszków : Wydawnictwo JanKa, 2021
226, [2] stron
Format: 20,5/14,5 cm
Masa: 346 g
ISBN: 978836224780
Książka jest nowa, w idealnym stanie.
Data wystawienia: 03.08.2023
Ald.
Opis wydawcy: Stół to rzecz tyleż o traumie rodzinnej, co o teatrze naszym powszednim, w którym każdy gest i każde słowo może być narzędziem raniącym bliskich sobie ludzi. Pisana z punktu widzenia dwojga młodych, którzy – wskutek tej traumy dziecięcej – siebie, rodziców ani świata nie rozumieją i nie potrafią się odnaleźć w relacjach – w domu, w pracy, w przyjaźniach. Czy jest dla nich wyjście z matni, sposób na odzyskanie harmonii? Czy prowadzi do tego i jest możliwe poznanie przeszłości?
To rozpisana na cztery osoby psychodrama, z nadmorskim miasteczkiem w tle i konfliktem współczesnych stylów życia na horyzoncie.
Od autorki:
Staram się sympatyzować z bohaterami swojej książki, mimo że wcale mi tego nie ułatwiają. Znajduję im wspólne tematy, bogato zastawiam stół, rozstawiam krzesła w bezpiecznej odległości. Ale ciągle coś nie gra. Miotają się, grzęznąc w złośliwościach i opychają jedzeniem, aby zatkać sobie usta. Opuszczają w biegu mieszkanie, wyjeżdżają z miasta, nie dzwonią i nie piszą...
To trudna relacja.
Najlepiej więc od początku nie liczyć na zbyt wiele. Są jak sarny. Jeden niewłaściwy ruch i uciekają. Ale to łagodne stworzenia.

Tytuł: Ręce ojca
Autorka: Aleksandra Julia Kotela
Wydanie: I
Adres wydawniczy: Pruszków : Wydawnictwo JanKa, 2019
315, [3] stron
Format: 14,5/20,5 cm
ISBN: 9788362247660
Masa: 452 g
Książka jest w idealnym stanie, jest nowa.
Data wystawienia: 02.03.2024
Ald.
Opis wydawcy: Bohaterka powieści szuka odpowiedzi na ważne pytanie: do jakiego stopnia człowiek jest odpowiedzialny za to, kim jest, kim się staje, czy w stawaniu się tym jest wolny, czy też ograniczony - genami, środowiskiem, w którym się rodzi, przeznaczeniem? Próbuje uporządkować swoje wnętrze i swoje życie, przemieszczając się i w czasie, i w przestrzeni, między Polską a Niemcami. Pozostaje nieustannie w drodze, co jest metaforą pragnienia przemiany. Szuka prawdy o swoim ojcu, którego nigdy nie znała, o jego przyjaźniach i miłościach, a okruchy rzeczywistości, o które się potyka, czynią z jej życia swoisty labirynt, zmuszający do ciągłych wyborów. Autorka stawia również pytanie, czy prawda musi być wyzwalająca, czy odkrywając ją, Julia nie zgubi siebie, a rozwiązanie rodzinnej zagadki przyniesie ulgę - najbliższym ludziom, jej samej, czytelnikowi. A może chodzi o to, że historię trzeba opowiedzieć, by nie zwariować?
Tak, jak bohaterka tropi ślady przeszłości, Kotela szuka własnego stylu, stapiając w jedno powieść drogi, kryminał i romans, pisze więc rzecz - w podwójnym sensie - o próbie wyzwolenia się, o pragnieniu wolności.

Tytuł: Patrzę : opowiadania
Autorka: Monika Mostowik
Wydanie pierwsze
Adres wydawniczy: Pruszków : Wydawnictwo JanKa, 2017
325, [3] stron
Format: 20,5/14,5 cm
ISBN: 9788362247523
Masa: 458 g
Książka jest nowa, w idealnym stanie.
Data wystawienia: 16.02.2024
Ald.
Opis wydawcy: „Patrzę” to książkowy powrót po dłuższym milczeniu - poprzednio były „Histeryjki o May” wydane w 2008 - intrygującej krakowskiej pisarki i scenarzystki. W dwudziestu dwóch tworzących spójny zbiór opowiadaniach Monika Mostowik w oryginalny, tylko sobie właściwy sposób zajmuje się tematem, który jest już poniekąd jej znakiem firmowym: kobietą niepewną swej tożsamości.
Na podstawie opowiadania „Urodziny” powstał film Wiesława Zielińskiego pod tym samym tytułem.

Tytuł: Mur
Autor: Grzegorz Gortat
Adres wydawniczy: Pruszków : Wydawnictwo JanKa, 2017
372, [2] stron
Format: 20,5/14,5 cm
Masa: 492 g
ISBN: 9788362247547
Książka jest nowa, w idealnym stanie.
Data wystawienia: 03.08.2023
Ald.
Opis wydawcy: „Mur” to podsunięta czytelnikowi sposobność przyjrzenia się z dystansu pewnym mechanizmom, przestroga przed ich uruchamianiem. Przedstawiając kompletny świat, na pozór zupełnie różny od naszego, Grzegorz Gortat wprowadza nas do niego stopniowo; pozwala wraz z głównym bohaterem odsłaniać jego tajemnice, odzyskiwać utraconą pamięć i smakować emocje, robić w nim karierę i popełniać błędy. Podejmować ryzyko i wyrażać bunt, mierząc się ze skutkami tych zachowań. Czytelnik może się tu poczuć niczym w krainie zmyślnej komputerowej gry, w wyrafinowanej antyutopii lub też przeżyć déjà vu, wspominając czasy peerelowskiego socjalizmu, a zwłaszcza jego naczelną, choć nieobecną w praktyce zasadę, że człowiek jest najważniejszy. Czy w takim świecie jednak może on być rzeczywistym twórcą? Czy też, stwarzając wokół siebie przedmioty, nawiązując relacje i wymyślając idee, musi niepostrzeżenie zamieniać je w klatki, wtrącać w niewolę siebie i innych, mimo że od wieków tęskni za wolnością? I czy taki człowiek - i taki świat - może przetrwać, czy też skazany jest na zagładę?
Autor o książce:
W „Murze” chciałem zwrócić uwagę na pewną umowność ról, jakie życie na nas nakłada. Mieszkający w obrębie Muru to trybiki, numery bez imienia i nazwiska, w sposób efektywny i niezawodny potrafiące tę machinę wprawiać w ruch; ale jednocześnie, jeśli zajdzie taka potrzeba, zdolne wchodzić w rolę innych, co często wiąże się z wywyższeniem w hierarchii. Czy jednak to faktyczne dowartościowanie bohaterów? Przesuwani po polach szachownicy, wciąż są tylko bezwolnymi pionkami, trybikami, które machina w każdej chwili może zmiażdżyć.

Tytuł: Ja, judaszka
Autorka: Ewa Bartkowska
Wydanie I
Adres wydawniczy: Pruszków : Wydawnictwo JanKa, 2014
371, [2] stron
Format: 20,5/14,5 cm
Masa: 514 g
ISBN: 9788362247349
Książka jest w idealnym stanie, jest nowa.
Data wystawienia: 02.03.2024
Ald.
Opis wydawcy: Krnąbrna nastolatka i wypalony czterdziestoparolatek - czy mogą być pokrewnymi duszami, sobie przeznaczonymi, jak się jej, Alicji, od pierwszego spotkania wydaje? I czy mają szansę na miłość szczęśliwą, jeśli ona jest uczennicą, a on, Wiktor, jej nauczycielem i wychowawcą? Jakich wyrzeczeń wymaga taki związek? Czy jego ciało sprosta jej namiętności i potrzebom? I czy zdrada może mieć postać inną niż fizyczne oddanie?
Ewa Bartkowska opowiada przede wszystkim z perspektywy dojrzałej kobiety, która przeżyła wielką miłość i wielki dramat, ale oddaje też głos mężczyźnie. Czytelnik ma więc szansę sam poznawać i oceniać spotkanie wrażliwości, lęków i nadziei.

Tytuł: Flirt z Melpomeną : Wieczór dziewiąty i dziesiąty/ Wieczór IX i X
Autor: Tadeusz Żeleński (Boy)
Wydanie I
Nakład: 5290 egzemplarzy
Adres wydawniczy: Warszawa : Państwowy Instytut Wydawniczy, 1965
702, [2] stron
Format: 13/20 cm
Masa: 695 g
Książka jest w dobrym stanie. Ma delikatnie sfatygowaną okładkę i naderwane sklejenie przy grzbiecie. Poza tym brak śladów użytkowania. Książka w twardej okładce, zawiera ilustracje.
Data wystawienia: 07.11.2023
Wik.

Tytuł: E.E.
Autor: Olga Tokarczuk
Adres wydawniczy: Kraków : Wydawnictwo Literackie, 2019
266, [1] stron
Format: 20,5/13 cm
ISBN: 9788308060575
Masa: 312 g
Książka jest w idealnym stanie, jest nowa, nie ma śladów użytkowania.
Data wystawienia: 11.09.2022
Ald.
Opis wydawcy: nicjacyjna powieść, dzięki której Olga Tokarczuk zyskała uznanie krytyki i czytelników. Historia piętnastoletniej dziewczyny o zdolnościach mediumicznych, dojrzewającej w Breslau na początku XX wieku.
„Nieśpieszna uczta czytelnicza”. JAN ASKELUND, „STAVANGER AFTENBLAD”
„Powieść Tokarczuk – dotykająca zagadnienia nieświadomego – staje się opowieścią o dramacie języków, wielości dyskursywnych i epistemologicznych punktów widzenia. Żaden z nich nie jest adekwatny, żaden nie dotyka istoty rzeczy, bo to, co próbują opisać, ma naturę przedjęzykową”. KATARZYNA KANTNER

Tytuł: Zapiski dyletanta
Autor: Leopold Tyrmand
Przekład: Małgorzata Wolanin
Adres wydawniczy: Warszawa : Wydawnictwo MG, 2018
195, [1] stron
Format: 21/15 cm
ISBN: 9788377794968
Masa: 525 g
Książka jest w idealnym stanie, jest nowa, ma twardą oprawę.
Data wystawienia: 19.12.2020
Ald.

Tytuł: Siedem dalekich rejsów
Autor: Leopold Tyrmand
Adres wydawniczy: Warszawa : Wydawnictwo MG, 2017
191 stron
Format: 21/15 cm
ISBN: 9788377794012
Masa: 425 g
Książka jest w idealnym stanie, na stronie tytułowej widnieje dedykacja dla byłej właścicielki, ma twardą oprawę.
Data wystawienia: 07.06.2025
an